Hasan O’raltay dunyodan ko’z yumdi


Sharqi Turkiston Qozoqlarining Rahbari Alibek Hokimin o’glu Hasan Oraltay Germaniyaning Munih shaharida dunyodan ko’z yumdi.

Oraltay Turkiyada Manisaning Salihli shaharida dafn etildi.

1933 yilida Sharqi Turkistonning Tarbagatay hududida dunyoga kelgan Hasan Oraltay, Manisa-Savan hokimi bo’lgan otasi Alibek Hokimin va Sharqi Turkiston Qozoqlarining ozodlik kurashini bolaligidan buyon ta’qib etib keldi.Germaniyaning Muhnih shaharidagi ozodlik Radiosining (Radio Liberty) Qozoq Bo’limida 28 yil editorlik va rahbarlik vazifasini yurutgan Hasan Oraltay, Soviet İttifoqi tarqalgandan keyin mustaqil Qzoqiston davlati tomonidan berilgan Xalqaro Qozoq “ Alas” mukofati va Qozq matbuotining eng muhim mukofatlaridan biri bo’lgan “ Oltin Samuruk” mukofatiga loyib deb, topildi.

Sharqi Turkiston Qozoq Turklarining Turkiyaga kelishlaridan e’tiboran gazetalarda boshlagan nashr hayotini, 1961 yilida “ Erkinlik uchun Sharqi Turkiston Qozoq Turklari” nomli kitobi bilan davom ettirdi. Hasan Oraltay nafaqadorlik davrida Qozoq tilida narshr etilgan “ vatan uchun o’tkazilgan umr” nomli kitobida Sharqi Turkistonning Oltoy- Tarbagatay va Tangri Tog’larida boshlangan Qozoq Turklarining kurashi, 1950lardan keyin Turkiya Respublikasida va yevropada davom etgan xotiralariga o’rin berdi. 18- Aprel Yakshanba Kuni Shimoliy Kipr Turk Respublikasida Prezidentlik saylovi bo’lib o’tdi. Sayloda g’olab qozongan Dervish Ero’g’lu Prezident etib saylandi.

Milliy Birlik Partiyasi nomzodi Bosh Vazir Dervish Ero’g’lu, saylovdan keyin dastlabki bergan bayonotida, Kipr muammosining yechimi uchun muzokaralardan bosh tartmasligini va kelishuv uchun say- harakat qilishini bildirdi.

Kipr muzokaralariga davom etishini ta’kidlagan Ero’g’lu “ Kiprda sharfimiz bilan xalqimizning borlig’ini va bu tuproqlarda davom ettiradigan bir bitim imzolash uchun muzokaralarni idoma ettiramiz ” deya bildirdi. 6 nafari mustaqil jami 7 nomzod bilashgan saylovda 164 ming 72 nafar hujjatga olingan saylovchi, Shimoliy Kipr Turk Respublikasi Turk Respublikasi bo’ylab 629 sandiqda ovoz berishdilar. Saylovlarga ishtirok nisbati yuzda 74,6 foiz sifatida izoh etildi.

Navbatda Qozoqistondan bir xabarimiz bor. Markaziy Osiyo O’lkalari tuproqlaridan olib o’tilayotgan giyovond modda harakatiga to’siqinlik qilish uchun, Qozoqistonning Almati shaharida bir konferansiya bo’lib o’tdi.

Yig’ilishga mezbon o’lka Qozoqiston bilan bir qatorda, Ozarbayjon, Turkmaniston, Tojikiston, Rossiya va O’zbekistondan mutaxasislar qatnashdi. O’rta Osiyo o’lkalari tuproqlaridan olib o’tayotgan giyovond modda harakatida, oxirgi yillarda ortish kuzatilganligi bildirilgan usbu yig’ilishda giyovond modda bilan kurash metudlarini muhokama qildilar. Qilingan izohlarda 2008 va 2010 yilining dastlabki 4 oyida O’rtaosyo o’lkalari boshda bo’lib Yevropa va Xitoyga sotish uchun 440 tona geroin ishlab chiqarishda qullanilgan ximoyaviy modda qo’lga olinganligi bildirildi.

BMTning himoyalari bilan tuzilgan O’rta Osiya Giyovond Modda bilan Kurash Markazida o’tkazilgan ushbu g’ayri rasmi yig’ilishda tomonlar birinchi navbatda Giyovond modda bozorining o’tish yo’llarini aniqlash va darhol kurashga tayyor kuchga ega va chegara xavfsizlik birliklarining tuzilishi borasida bir xil fikrga bordilar. Mintaqaga Afg’onistondan keltirilgan giyovond moddani Yevropa va Xitoyga 21 o’tish yo’li olib borilayotganligi izoh etildi. Yig’ilish oxirida tomonlar giyovand modda bilan kurash doirasida borilgan bitimga imzo qo’ydilar.

Navbatda Turkiyadan bir xabarimiz bor. Qo’niya Davlat Teatri mezbonligida “3 ming Nafas Bir Ovoz” Xalqaro Turkcha Teatro tayyorlayotgan o’lkalar Festivoli bo’lib o’rtdi. 24 Aprelgacha davom etadigan festivolga Ozarbayjon, Boshkiriya, Bolgariya, Fransiya, Moldova Gagavuz Mintaqasi, Qozoqiston, Shimoliy kipr Turk Respublikasi, Kosova, Makedoniya, va Turkiya ishtirok etdi.Qonya Davlat Davlat Teatro Mudiri Tomris Chetinel Karamano’g’lu Mehmet Beyning so’zidan ta’sirlanib bu faoliyatga boshlaganlarini eslatib, “ Teatr, tilning muhofaza etilishida eng muhim unsurlardan biri ekanligini bildirdi. Tilimizni asrab aybaylash majburiyatimiz va Til birligi madaniy birlikni ham ta’min etadi ” deya bildirdi.

Festival Qo’nya Davlat Teatrosining o’yuni bilan boshlandi, yopilishda esa Makedoniya Milliy Tashkilot Turk Teatrosi o’yuni namoyish etildi. O’tgan yil bo’lganidek bu yil ham Moldovadan Gagauz Turklarining bir teatr gruhi qatnashdi. Festivalning sharaf mehmoni Fransiyadan kelgan san’atkorlar esa Mavlona va Nasraddin Afandi hikoyasi o’yunini namoyish etdilar . Ozarbayjondan kelgan teatro gruhi Karamanda “ Men Muhammad Fuzuli” nomli o’yuunini namoyish etdilar.

Oxirgi xabarimiz ham teatrodan.Tatariston Davlat Qo’g’irchoq Teatri “ Ekiyet” (Ertak) Turkiyada turli festivallarga ishtirok etdi. Dastlabda Eskishehir Shahar Hokimligi tomonidan uyushtirilgan 5- Xalqaro Eskishehir Bola va Yoshlik Teatro festivaliga qatnshgan gruh, 4- Ethos Anqara Xalqaro Teatro Festivaliga ham ishtirok etdi. Turkiya Respublikasi Madaniyat Vazirligi boshda bo’lib Anqara Shahar Hokimligi, Anqara Savdo Uyi, TURKSOY, Zamonaviy Drama Jamiyatining hamkorligida uyushtirilgan festivalga Ozarbayjon, Rossiya, Qzoqiston, Tatariston va boshqa o’lkalar bilan bir qatorda Turkiyaning Anqara, İstanbul, Eskishehir, İzmir shaharlaridan ham teatro gruhlari qatnashdilar.

Tatar milli o’zligini, Tatar urf- oddatini, Tatar adabiyotini muhofaza etishda muhim vazifa o’z zimmasiga olgan va muvfaqqiyat bilan yuritilgan Tatariston Davlat Qo’g’irchoq Teatrosining repertuarida bu yil 100- tavalud yilini nishonlayatgan Tatar Shoiri Nebi Deuli” Qo’shiqlar bilan o’tgan yoz”, Chingiz Aytmatovning “ Bir kun bir asrga teng” romoni asos qilib olinib yozilgan “ asrdan uzun ushbu kun” nomli o’yunni va taniqli Tatar Shoiri Gabdulla Tukay 1908 yilida “ Suv Onasi” o’yuni kabi asarlarni o’z ichiga olmoqda. trt

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: