Moldova Rus bosimidan chiqa olmagandir.


Moldova Rus bosimidan chiqa olmagandir. 

Moldova 1538- 1812- yillari orasida Bog’dan nomi bilan Turk hokimronligi ostida bo’lgandir.

Bu tuproqlar 1812- yilidan keyin ayrim damlar qo’l almashtirgan bo’lsa ham Ruminya bilan ikkinchi jahon urushigacha va urushdan keyin ham o’lka ikkiga bo’linib Moldova nomi bilan 1990- yiligacha Ruslar hukumronligi ostida qolishga davom etgandir. Qo’shnu o’lkalar mustaqil bo’lar ekan Moldova Rus bosimidan chiqa olmagandir. Moldova komunist partiyasi sovetlar davrida qanchalik muvofaqiyat qo’lga kiritgan bo’lsa sovuq urush ortidan ham Moldova xalqining dastagini olishga davom etgandir. Lekin 2009- yili 5-Aprel kuni bo’lib o’tgan umumiy saylovlarda Komunist partiya takror kuchga kelgach xalq saylovlarda qalbaki ishlar aralashganini ilgari surib ko’chalarga chiqib norozichilik ko’rsatgandir. Namoyishlar ortidan kanstitusiya mahkamasi ovozlarni takror sanashga bedri.

 

Ruslar nazoratida bo’lgan kuch, Ruminyani ichki ichlariga aralashish bilan ayblamoqda. Aholining ko’pi azalda bo’lgani kabi urug’doshlariga qo’shilishni istayotir. Lekin Ruslar bunga qarshi chiqmoqda. Moldovaning yarimidan ko’pi Rus va Ukraina millatiga mansub kishilardan tashkil topgan Transdinyester mintaqasi Ruslar dastagi bilan 1990- yili 2- Sentyabr kuni o’z mutaqilligini elon qilgandir. Hech qaysi bir o’lka tomonidan tan olinmagan bu kichik mustaqil davlatda (133kilometr yuz o’lchovi va 550.000 aholi) Ruslar dastagi bilan yashashga davom etmoqdadir. Hududagi rahbarlar Rosiyaga qo’shilish tarafdori.

Moldovaning Turkiya uchun ahamiyat kasb etishi taxminan 150.000 Xristiyan Turki xalqi bu yerda yashagani tufaylidir. 1994- yili 23- Aprel kuni avtomon mintaqa statuyasini olgan Gagavuziyaning 1832 kilometrlik yuz o’lchovi va 160.000 ga yaqin aholisi bor. Mintaqa aholisining 95% va umumiy aholi orasida nisbati 4.5%dir. Gagavuziya Turklari Moldovaning mustaqil bir o’lka bo’lishini mudofa etmoqdalar, Ruminya bilan birlashish ve Rus hokimiyati ostiga bo’lishga qarshilar.

AQSH Moldova ishiga aralashishni istamayotir. Yevropa ittifoqi Ruslarning Moldova siyosatidan mamnun emas, lekin buning uchun jiddiy harakat ham qilmayapti. Moldova Yevropaning eng qashshoq o’lkasidir. Ruminya Yevropa ittifoqini ham o’z yoniga olib eski parchasi bo’lgan Moldova bilan bir bo’lishni tushunmoqda. Yevropa ittifoqi bu mavzuda Ruminyani qo’llav-quvvatlamasligi bir haqiqatdir. Hududni orqa hovli sifatida tushungan Ruslar muamo chiqartishga tayyor. Moldova rahbarlarini bir shakilda ko’niktirgan Ruslar qashshoq Moldova xalqini ham ko’niktiradi. Yevropa ittifoqiga azo bo’lgan qo’shnu o’lka Ruminya va Bolgariyadagi ijobiy o’zharishlarni ko’rgan Moldova xalqi Rus uslubiga ko’nmaydiganga o’xshaydi.

Bir hafta ichida ovozlarning takror sanalib ommaviy jamoatchilikka bildirilishi kutilmoqda. Favquloda vaziyat bo’lmagach Rus tarafdori hukumat o’z vazifasini davom ettiradi, lekin oxirgi marotiba kuchda bo’lishi mumkin zero ko’pi ochlik darajasida bo’lgan xalq isyon qila boshlagandir va davom etadi.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: